Madaniy meros obyektlari va tarixiy binolarni aktivlar menejmenti asosida muhofaza qilish va saqlash metodikasi
Kalit so‘zlar:
madaniy meros, aktivlar menejmenti, Heritage BIM, 3D skanerlash, UNESCO, HBIM, texnik holat monitoringi, tarixiy binolar, MMYAHI indeksi, raqamlashtirish, muhofaza metodikasi, nomoddiy meros, Samarqand, Buxoro, XivaAbstrak
Ushbu maqolada madaniy meros obyektlari va tarixiy binolarni aktivlar menejmenti asosida muhofaza qilish va saqlashning metodologik asoslari chuqur ilmiy ko‘rib chiqilgan. Samarqand, Buxoro va Xiva kabi shaharlardagi UNESCO Jahon merosi ro‘yxatidagi obyektlar, shuningdek, O‘zbekistondagi 7 400 dan ortiq milliy muhofaza ostidagi tarixiy yodgorliklar uchun moddiy va nomoddiy madaniy meros aktivlarini baholashning kompleks tizimi taklif etilgan. Maqolada Madaniy meros yaxlitligi va asosiy holat indeksi (MMYAHI) formulasi ishlab chiqilgan hamda Heritage BIM (HBIM) va 3D lazer skanerlash texnologiyalarini aktivlar boshqaruvi jarayoniga integratsiyalashning iqtisodiy samarasi baholangan. An'anaviy muhofaza usullari bilan raqamli yondashuvning 10 yillik iqtisodiy taqqoslash tahlili amalga oshirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, HBIM asosidagi tizimli monitoring favqulodda ta'mirlash xarajatlarini 38–51% ga kamaytirish, muhofaza qarorlarining aniqligini 3,2 baravar oshirish va xalqaro moliyalashtirish manbalariga kirish imkoniyatini sezilarli kengaytirish imkonini beradi.
Yuklashlar
