Tomchilatib sug'orish texnologiyasini joriy etishning fermer xo'jaliklari xarajat va daromadlariga ta'siri: subsidiya samaradorligining iqtisodiy bahosi (2019-2025 yillar)

Abstrak

Maqolada paxtachilikda tomchilatib sug'orish uchun beriladigan davlat subsidiyasi fermer uchun ham, byudjet uchun ham o'zini qanchalik oqlashi baholab chiqildi. Hisob-kitoblar davomida normativ hujjatlar, rasmiy xabarlar va ilmiy nashrlardagi ochiq ma'lumotlarga tayanildi. Shuningdek, loyihaning qoplanish muddati, sof joriy qiymati va zararsizlik hosildorligi aniqlandi, subsidiya samaradorligi esa multiplikator hamda 1 m³ tejalgan suvga to'g'ri keladigan subsidiya orqali o'lchandi. Natijada, fermer tizimdan asosan hosil oshgani hisobiga foyda ko'radi, 8 mln so'mlik subsidiya esa zararsizlik hosildorligini taxminan 2,9 s/ga pasaytirishi aniqlandi. Davlat nuqtai nazaridan 1 m³ tejalgan suvga to'g'ri keladigan subsidiya suv tarifidan 7-12 baravar yuqori, shu sababli uni suv tejami bilan emas, hosildorlik, energiya tejami va suv tanqisligining ijtimoiy qiymati bilan asoslash kerak.