Tijorat banklarida kredit risklarini boshqarish tizimini takomillashtirish

Abstrak

Ushbu maqolada tijorat banklarida kredit risklarini boshqarish tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari ko'rib chiqiladi. Bunda qarz oluvchilarning kreditga layoqatliligini baholash, kredit portfelini monitoring qilish, muammoli kreditlarni erta aniqlash, portfelni diversifikatsiya qilish, stress-testdan o'tkazish va raqamli texnologiyalarni qo'llashga alohida e'tibor qaratilmoqda. Tadqiqotda O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy statistik ma'lumotlari va Bazel qo'mitasi tomonidan ishlab chiqilgan xalqaro tamoyillardan foydalanilgan. Tahlillar shuni ko'rsatadiki, bank kreditlashining kengayishi kredit risklarini samarali boshqarishning ahamiyatini oshiradi. 2026-yil 1-iyul holatiga ko'ra, O'zbekistondagi tijorat banklarining umumiy kredit portfeli 642,8 trln so'mni, muammoli kreditlar esa 22,9 trln so'mni yoki jami kreditlarning 3,6 foizini tashkil etdi. Tahlillar asosida kredit xatarlarini boshqarishga kompleks yondashuv taklif etilgan bo'lib, u qarz oluvchilarni baholash, ma'lumotlarga asoslangan kredit reytingi, portfelni diversifikatsiya qilish, erta ogohlantirish tizimlari, stress-testlar va muammoli kreditlarni samarali boshqarishni o'z ichiga oladi. Taklif etilayotgan yondashuv kredit portfeli sifatini oshirish va tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini mustahkamlashga xizmat qilishi mumkin.