O'zbekistonda kiruvchi turizmning makroiqtisodiy ta'siri va uni dinamik panel model asosida prognozlash

Abstrak

Maqolada kiruvchi turizmning milliy iqtisodiyotga ta'siri turizm yordamchi hisobi ko'rsatkichlari asosida baholangan va 2030-yilgacha bo'lgan davr uchun ehtimoliy prognoz ishlab chiqilgan. Turizm tarmoqlari va to'g'ridan-to'g'ri turizm yalpi qo'shilgan qiymatini farqlash zarurligi asoslangan: 2024-yilda ularning nisbati 3,8 ga teng bo'lgan. Qolish muddatini uzaytirish samarasini baholash formulasi taklif etilgan, unga ko'ra qolish muddatini bir kechaga uzaytirish kirish turizmi iste'molini 3,19 trln so'mga (9,4%) oshiradi. Respublika bo'yicha yillik qator qisqa va tarkibiy uzilishlarga ega bo'lgani sababli 194 mamlakat bo'yicha 2 134 kuzatuvga asoslangan dinamik panel gravitatsiya modeli qo'llanilgan. Model namunadan tashqari davrda 1,0 foizlik xatolik bilan ARIMA (33,6%) va dreyfli tasodifiy sayr (5,4%) modellaridan aniqroq natija bergan. Prognozga ko'ra, 2030-yilda kiruvchi turistlar soni 18,9 mln kishiga yetadi, “20 mln turist” maqsadiga erishish ehtimoli 47,6 foizni tashkil etadi.