Markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan infratuzilma aktivlarini boshqarish modellari

Abstrak

Ushbu maqolada davlat infratuzilma aktivlarini boshqarishda markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan modellar faoliyati xalqaro tajriba hamda institutsional iqtisodiyot nuqtai nazaridan tahlil qilingan. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan desentralizatsiya islohotlari sharoitida vakolatlarni mahalliy hokimiyatlarga berish orqali aktivlar boshqaruvida yuzaga kelayotgan mas’uliyat va moliyaviy bo‘shliqlar aniqlangan. Muammoni hal etish uchun Singapur (mutlaq markazlashtirilgan), Avstraliya (kuchli markazlashtirilmagan) va Niderlandiya (politsentrik/gibrid) tajribalari taqqoslanib, O‘zbekiston hududiy tuzilishiga moslashtirilgan Gibrid infratuzilma boshqaruvi modeli ishlab chiqildi. Shuningdek, mahalliy hokimiyatlarning aktivlarni boshqarish salohiyatini o‘lchash maqsadida «Aktivlar boshqaruvi desentralizatsiyasiga tayyorlik indeksi (AMDRI)» metodikasi taklif etildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, «Standartlar markazda, ijro mahalliy darajada» tamoyiliga asoslangan gibrid yondashuv O‘zbekistonda mahalliy infratuzilma xarajatlarini 22% gacha tejash va kapital ta’mirlash sifatini oshirish imkonini beradi.