Izohlash mumkin bo'lgan sun'iy intellekt (XAI): ta'lim qarorlarida shaffoflik va foydalanuvchilar ishonchini ta'minlash — kontseptual model

Abstrak

Ushbu maqolada izohlash mumkin bo'lgan sun'iy intellekt (XAI — Explainable Artificial Intelligence) usullarining ta'lim tizimlarida qo'llanilishi, AI qarorlarida shaffoflikni ta'minlash va talaba hamda o'qituvchilarda ishonchni shakllantirish muammolari tadqiq etilgan. XAI ning kontseptual asoslari — ante-hoc va post-hoc interpretatsiya yondashuvlari, asosiy usullari (SHAP, LIME, Attention Visualization, ANCHORS) va izohlash taksonomiyalari tizimlashtirilib, to'rt darajali kontseptual ishonch modeli taklif etilgan. SHAP va LIME usullarining ta'limdagi qo'llanilishi qiyosiy tahlil qilinib, O'zbekiston oliy ta'lim muassasalari uchun amaliy tavsiyalar berilgan.